Wrth i Raglen Ffiseg Feddygol Radiotherapi Cymru (RaMP) ddechrau ar ei hail flwyddyn, mae’n gyfle i fyfyrio ar y momentwm sydd eisoes wedi’i greu drwy ymgorffori cyfleoedd ymchwil ansawdd uchel yn yr hyfforddiant MSc Ffiseg Feddygol ym Mhrifysgol Abertawe. Mae RaMP, a gyllidir gan Academi Hyrwyddo Radiotherapi Cymru (ARC), yn parhau i chwarae rhan allweddol wrth ddatblygu’r genhedlaeth nesaf o arweinwyr ymchwil radiotherapi.
Mae radiotherapi yn un o chwe thema ymchwil blaenoriaeth a nodir yn CReSt, strategaeth ymchwil canser Cymru gyfan gyntaf Cymru, a chydnabuwyd yn gynnar fod cryfhau’r gweithlu ymchwil mewn ffiseg feddygol yn hanfodol. Crëwyd RaMP, a lansiwyd yn 2025, drwy bartneriaeth rhwng Prifysgol Abertawe, Canolfan Canser De-orllewin Cymru, Canolfan Canser Felindre a Chanolfan Ymchwil Canser Cymru, a’r bwriad yw ehangu i Ganolfan Canser Gogledd Cymru.
Bob blwyddyn, mae’r cynllun yn cynnig hyd at bum prosiect ymchwil wedi’u diffinio ymlaen llaw i fyfyrwyr MSc ym Mhrifysgol Abertawe ymgeisio’n gystadleuol amdanynt ac mae pob un yn cynnwys hyd at £2,000 o gyllid i gefnogi’r myfyrwyr llwyddiannus gyda theithio, hyfforddiant arbenigol, mynd i gynadleddau a gweithgareddau lledaenu gwybodaeth. Mae’r rhain yn brosiectau newydd, amlddisgyblaethol sydd wedi’u gwreiddio’n gadarn mewn heriau sy’n berthnasol yn glinigol mewn ffiseg radiotherapi. Caiff myfyrwyr fanteisio ar dimau goruchwylio sy’n dwyn ynghyd arbenigedd clinigol ac academaidd ledled canolfannau Cymru, gan feithrin cydweithio, dysgu a rennir a chysylltiadau cryf rhwng safleoedd.
Un nodwedd ddiffiniol o raglen RaMP yw’r gofyniad am un neu fwy o allbynnau academaidd, gyda chyflwyno crynodeb ar gyfer cynhadledd genedlaethol neu ryngwladol yn isafswm. Drwy wneud hyn, mae RaMP eisoes yn codi ansawdd, gwelededd ac effaith ymchwil lefel MSc ac yn cefnogi datblygiad proffesiynol ac academaidd y myfyrwyr.
Dr Richard Hugtenburg, cyd-arweinydd menter RaMP a Chyfarwyddwr y Rhaglen MSc Ffiseg Ymbelydredd Meddygol/ MSc Gwyddoniaeth Glinigol (Ffiseg Feddygol) ym Mhrifysgol Abertawe
“Mae dyfarniadau RaMP yn golygu bod gan y myfyrwyr gyfle i gyflwyno eu hymchwil mewn fforwm rhyngwladol, gan wneud y gorau o’r gwaith caled a’r amser maen nhw wedi’i fuddsoddi, a datblygu fel unigolion.”
Yn 2025, cefnogwyd pump o fyfyrwyr yn Abertawe a Chaerdydd yng ngharfan gyntaf cynllun RaMP, gyda chyfuniad o fyfyrwyr MSc STP amser llawn a rhan-amser yn ymgymryd â phrosiectau.
- Mae Adam Cooper wedi bod yn gwerthuso’r rhithiau ystumio CIRS ar gyfer cynllunio dan arweiniad MRI (prif oruchwyliwr: Jon Phillips, Abertawe)
- Ymchwiliodd James Jenkins i ffyrdd o leihau’r risg o nam niwrowybyddol tymor byr a thymor hir mewn unigolion sy’n derbyn triniaeth radiotherapi ar gyfer canser y pen a’r gwddf (prif oruchwyliwr: Ryan Lewis, Abertawe)
- Gwerthusodd Ieuan Jones ddull cynllunio Ethos o’i gymharu â chynlluniau radiotherapi a grëwyd gan EdgeVCC (prif oruchwyliwr: Rhys Carrington, Caerdydd)
Astudiodd Thijanushan Thavarajah ymestyn dos isotocsig ar gyfer carsinoma hepatogellwlaidd a metastasisau’r afu (prif oruchwyliwr: Owen Nicholas, Abertawe).In our 2026 call, four projects were taken up which will be starting soon.
Archwiliodd Ruby Mensah effaith stentiau metel ar ddosbarthiad dos radiotherapi gan ddefnyddio dulliau Monte Carlo (prif oruchwyliwr: Richard Hugtenberg, Abertawe)
Yn ein galwad yn 2026, derbyniwyd pedwar prosiect a fydd yn dechrau’n fuan.
Dr Owen Nicholas, cyd-arweinydd menter RaMP a phrif ymgeisydd ar gyfer dyfarniad RaMP ARC
“Mae RaMP yn bwysig oherwydd ei fod yn canolbwyntio ar weithlu radiotherapi’r dyfodol. Mae’r rhaglen yn caniatáu cyfleoedd ymchwil a rhwydweithio gwerthfawr i fyfyrwyr talentog, gan ddatblygu offer i’w defnyddio yn eu gyrfaoedd yn y dyfodol mewn ffiseg feddygol. Cyrhaeddwyd targedau’r ddwy flynedd gyntaf, ac rydyn ni’n edrych ymlaen at ehangu’r rhaglen ymhellach yn y blynyddoedd nesaf.”
Wrth edrych ymlaen, mae RaMP yn gosod sylfeini ar gyfer y dyfodol. Nod y rhaglen yw adeiladu ffrwd gynaliadwy ar gyfer prosiectau PhD, darparu data rhagarweiniol ar gyfer treialon clinigol, a chryfhau capasiti ymchwil radiotherapi ledled Cymru. Os oes gan unrhyw dimau radiotherapi yng Nghymru ddiddordeb mewn cymryd rhan yn y goruchwylio yn y blynyddoedd nesaf, neu os oes ganddynt awgrymiadau ar gyfer prosiectau ffiseg feddygol y gellid eu cynnig, cysylltwch drwy WCRC. Byddem yn croesawu eich cyfranogiad.